Dolny Śląsk

Chirurgiczne usunięcie zmętniałej soczewki stanowi ważny etap terapii zaćmy, jednak o przebiegu procesu gojenia decyduje również prawidłowo prowadzona rekonwalescencja pooperacyjna. Regularne kontrole okulistyczne i odpowiednio dobrana diagnostyka obrazowa pozwalają oceniać stan tkanek oka oraz wcześnie wykrywać nieprawidłowości, które mogą wpływać na jakość widzenia po zabiegu.

Co dzieje się z okiem po operacji zaćmy?

Podczas fakoemulsyfikacji zmętniała soczewka jest rozdrabniana i usuwana, a w jej miejsce implantowana zostaje sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa. Mimo niewielkiego zakresu cięcia jest to procedura chirurgiczna, po której tkanki potrzebują czasu na stabilizację.

W pierwszym okresie po operacji mogą występować przejściowe objawy, takie jak uczucie ciała obcego, niewielkie podrażnienie czy zmienna ostrość widzenia. Stopień i czas trwania takich dolegliwości są indywidualne.

Znaczenie ma nie tylko gojenie przedniego odcinka oka. Reakcja zapalna po zabiegu może wpływać również na siatkówkę, dlatego w wybranych sytuacjach istotną rolę odgrywa optyczna koherentna tomografia OCT.

OCT po operacji zaćmy – co pozwala ocenić?

Badanie OCT wykorzystuje światło do uzyskania przekrojowych obrazów struktur oka. Jest badaniem nieinwazyjnym i może dostarczać bardzo dokładnych informacji o budowie poszczególnych warstw siatkówki.

W okresie pooperacyjnym OCT plamki żółtej może pomóc ocenić:

• grubość centralnej części siatkówki;
• obecność płynu śródsiatkówkowego;
• zmiany w obrębie poszczególnych warstw plamki;
• stan fotoreceptorów;
• cechy torbielowatego obrzęku plamki CME;
• inne nieprawidłowości mogące wyjaśniać niezadowalającą ostrość widzenia.

W zależności od zastosowanego urządzenia i wskazań diagnostycznych obrazowanie OCT może służyć również do oceny wybranych struktur przedniego odcinka oka.

Zespół Irvine-Gassa – dlaczego widzenie może się pogorszyć bez bólu?

Jak powstaje torbielowaty obrzęk plamki?

Jednym z możliwych powikłań po operacji zaćmy jest zespół Irvine-Gassa, czyli torbielowaty obrzęk plamki związany z reakcją zapalną po zabiegu.

Podczas gojenia uwalniane są mediatory zapalne, które mogą zwiększać przepuszczalność naczyń siatkówki. Dochodzi wówczas do zaburzenia bariery krew-siatkówka i gromadzenia płynu w strukturze plamki żółtej. W badaniu OCT zmiany mogą przyjmować postać charakterystycznych przestrzeni torbielowatych.

CME może powodować:

• pogorszenie ostrości widzenia centralnego;
• zamglenie obrazu;
• trudności podczas czytania;
• spadek kontrastu;
• niekiedy zniekształcenie obrazu.

Co istotne, obrzęk plamki zazwyczaj nie powoduje bólu. Z tego względu pacjent może zauważyć przede wszystkim pogorszenie jakości widzenia, podczas gdy zewnętrzny wygląd oka nie musi sugerować występowania problemu.

Najważniejsze elementy opieki pooperacyjnej

Jeżeli prowadzone jest leczenie zaćmy we Wrocławiu, dokładny schemat rekonwalescencji powinien zawsze wynikać z zaleceń lekarza prowadzącego. Nie istnieje jeden identyczny harmonogram dla wszystkich pacjentów.

Do podstawowych elementów postępowania pooperacyjnego należą:

• stosowanie kropli przeciwzapalnych i, jeżeli zostały zalecone, preparatów antybakteryjnych zgodnie z ustalonym schematem;
• niewprowadzanie samodzielnych zmian w częstotliwości lub długości farmakoterapii;
• ochrona oka przed urazem, uciskiem i intensywnym pocieraniem;
• ograniczenie kontaktu operowanego oka z wodą kranową, kurzem i innymi potencjalnymi zanieczyszczeniami w okresie wskazanym przez lekarza;
• zgłaszanie się na wizyty kontrolne w wyznaczonych terminach;
• ocena ostrości wzroku i ciśnienia wewnątrzgałkowego;
• wykonanie kontrolnego OCT plamki, jeżeli istnieją ku temu wskazania kliniczne.

OCT nie musi być wykonywane rutynowo po każdej operacji zaćmy. Szczególne znaczenie ma wtedy, gdy ostrość widzenia nie poprawia się zgodnie z oczekiwanym przebiegiem lub pacjent należy do grupy podwyższonego ryzyka zmian siatkówkowych.

Dlaczego subkliniczne zmiany wymagają diagnostyki obrazowej?

Objawy nie zawsze odzwierciedlają stan siatkówki

Wczesne zmiany wysiękowe mogą być niewielkie i nie zawsze powodują natychmiastowe, wyraźne dolegliwości. OCT pozwala uwidocznić zmiany anatomiczne o mikroskopijnej skali, zanim staną się łatwo zauważalne w codziennym funkcjonowaniu.

Ma to znaczenie szczególnie u osób z cukrzycą, chorobami plamki, wcześniejszym obrzękiem siatkówki lub innymi schorzeniami zwiększającymi ryzyko pooperacyjnych powikłań.

Kontrola pooperacyjna w Ośrodku Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM

W Ośrodku Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM opieka po operacji zaćmy może obejmować ocenę gojenia przedniego odcinka oka, położenia soczewki wewnątrzgałkowej, ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz – zależnie od wskazań – badania obrazowe siatkówki.

Połączenie badania klinicznego z OCT plamki pozwala rozróżnić sytuacje, w których zmieniona jakość widzenia wynika z naturalnego procesu stabilizacji, od przypadków wymagających dokładniejszej diagnostyki lub zmiany postępowania.

Rekonwalescencja wymaga zarówno dyscypliny, jak i kontroli

Prawidłowa opieka po operacji zaćmy nie kończy się w chwili opuszczenia sali zabiegowej. Regularne stosowanie zaleconych leków, ochrona oka przed czynnikami drażniącymi oraz kontrolne badania pozwalają na bieżąco oceniać przebieg regeneracji.

Połączenie przestrzegania zaleceń przez pacjenta z obiektywną oceną struktur oka, w tym badaniem OCT wykonywanym zgodnie ze wskazaniami, sprzyja bezpiecznemu monitorowaniu procesu gojenia oraz wczesnemu rozpoznawaniu zmian, które mogą wpływać na końcową jakość widzenia.